Nie­cierpek Walleriana

©

Impatiens walleriana

Opis

Rodzina: Balsaminaceae – niecierpkowate

Z 850 gatunków jakie rosną w każdej strefie klimatycznej i prawie na całym świecie z wyjątkiem Australii, Nowej Zelandii i Ameryki Południowej w naszej strefie klimatycznej znaczenie w uprawie mają trzy najwyżej cztery gatunki.

Niecierpek Waleriana bywa nazywany niecierpkiem sułtańskim. Wrażliwa na chłody krzewinka, uprawiana zwykle jako roślina roczna. Ma mięsiste, silnie rozgałęzione łodygi i eliptyczne lub lancetowate, ząbkowane jasnozielone liście. Są one bardzo łamliwe i w trakcie prac pielęgnacyjnych trzeba na to zwracać uwagę. Kwiaty, płaskie, ma­ją średnicę 2,5—5 cm i smukłe ostrogi długości nawet 5 cm, wyrastają po kilka na wierzchołkach pędów. Korona jest 5-cio płatkowa. Kwitnie przez całe lato. Charakterystyczne dla wszystkich niecierpków są owoce – torebki. Torebki te pękając wyrzucają z dużym impetem dojrzałe na­siona nawet na znaczną odległość.

W uprawie nie ma rośliny gatunkowej bo wyhodowane przez lata mieszańce mają większe walory zdobnicze. Z racji ogromnej liczby mieszańców znanego i nieznanego pochodzenia nie widzę sensu omawiania odmian. Ważnym jest by nam się dany kwiatek podobał. Kolekcjonerzy i tak czuwają nad rynkiem nowości i sprowadzą sobie nasiona wybranych odmian, czasem za niezłe pieniądze. Wadą tego gatunku jest skłonność do zagniwania przekwitłych kwiatów, które w związku z powyższym powinno się usuwać.

Inne popularne gatunki spotykane w uprawie szczególnie ogrodowej choć wszystkie można uprawiać w pojemnikach.

Impatiens balsamina – niecierpek balsamina. Pochodzi z Indii i Chin, gdzie dorasta do 70 cm. Grube, soczyste łodygi są gęsto pokryte lancetowatymi liśćmi o piłkowanych brzegach. Grzbieciste kwiaty, osadzone pojedynczo w ką­tach liści na krótkich szypułkach i mają 2-3 cm średnicy. Kwitnie w lipcu i sierp­niu, po około 12 tygodniach od wschodów. Jego nasiona są dość duże jak na niecierpka. Tyle o gatunku. Odmiany uprawne różnią się wysokością roślin oraz barwą i stopniem wypełnienia kwiatów. Kwiaty mogą być białe, żółte, różo­we, czerwone i fioletowe, w różnych odcieniach. Wprowadzono podział mieszańców na dwie grupy w zależności od wysokości. Pierwsza grupa to odmiany wysokie (50-70 cm), u których kwiaty wyrastają z kątów liści lub bezpośrednio z pędu na około dwóch trzecich jego długości. Druga to odmiany niskie (20-40 cm), u których kwiaty znajdują się nad liśćmi. Natomiast z uwagi na budowę kwiatu wprowadzono podział na cztery grupy.

Goździkowe – o kwiatach pełnych, z karbowanymi i nieco powcinanymi płatkami;

Kameliowe – o dużych, pełnych kwiatach podobnych do kamelii;

Karłowe – o kwiatach pełnych, podob­nych do różyczek;

Różane – o kwiatach półpełnych, rozetowych.

Niecierpek nowogwinejski jest hybrydą powstałą z wielokrotnych krzyżówek wielu form botanicznych jakie ma rosnący na wyspach polinezyjskich Impatiens hawkeri. Hybryda na skalę handlową została wprowadzona w 1972 roku. Od tamtej pory wprowadzono na rynek ogromną ilość odmian tej hybrydy. W chwili obecnej trwają prace ukierunkowane przede wszystkim na poprawę tolerancyjności na niedobór wody(rośliny tego mieszańca wyjątkowo mocno reagują na brak regularnego podlewania), na uzyskanie jeszcze bardziej zwartego pokroju oraz na zwiększenie tolerancji na niskie temperatury i brak światła. Nie wyklucza to oczywiście pojawiania się na rynku nowych odmian o ciekawych kolorach kwiatów czy liści.

Hybryda ta dzięki ogromnej zmienności form już jest bardziej tolerancyjna na niesprzyjające warunki(poza wodą) i można znaleźć formy dające się uprawiać w dość cienistych miejscach jak i formy wręcz wymagające przynajmniej kilku godzin słońca do prawidłowego rozwoju. Przy czym pod pojęciem słońce należy rozumieć ranne lub późno popołudniowe słońce. Generalnie im roślina ma bardziej zielone liście tym większa możliwość uprawy w cieniu i odwrotnie im bardziej pstrokate liście tym więcej światła potrzebują.

Dzięki tej zmienności stała się chyba najpopularniejszą rośliną wśród wszystkich gatunków niecierpka.

Impatiens tinctoria – niecierpek barwierski. To dość wysoka roślina – mająca przeciętnie 150 cm wysokości o krzaczastym pokroju. Jest jedynym gatunkiem niecierpka o pachnących kwiatach, które mogą być białe lub różowe z purpurowymi plamkami w gardzieli oraz długimi ostrogami i szypułkami. Kwitną późnym latem i wcze­sną jesienią, zebrane w grona na długich szypułach. Ciemnozielone liście są podługowate o ząbkowanym brzegu, do 20 cm długości. Ta wraż­liwa na mróz bylina wytwarza bulwy korzeniowe. Jesienią wykopujemy bulwy i przechowujemy w prawie suchym torfie lub piasku, w wolnym od mrozu pomieszczeniu.

Występowanie

Rośnie dziko w tropikalnej Afryce.

Wysokość

Osiąga około 30-60 cm. Na rabatach jest nieco wyższy niż w skrzynkach.

Termin kwitnienia

Ponieważ najczęściej kupujemy kwitnącą roślinę to przy umiejętnym postępowaniu kwiaty mamy aż do przymrozków.

Kolor kwiatu

Kwiaty odmian uprawnych mogą być białe, różowe, cynobrowe, karminowe do fioletowych, jak również dwubarwne – najczęściej z białą „gwiazdką”

Stanowisko

Należy do roślin najobficiej kwitnących na lekko cienistych rabatach. Posadzony w prawdziwym cieniu staje się wybujałym krzaczkiem o słabym kwitnieniu.

Wymagania

Niecierpki lubią gleby żyzne, średnio zwięzłe, próchniczne i umiarkowanie wil­gotne, o pH 5,5-6,5 czyli lekko kwaśne.

Niecierpki mają duże zapotrzebowanie na wodę, ale nie tolerują jej nadmiaru. Dlatego podlewamy je regularnie i w uprawie tej rośliny jest to bardzo ważne. Natomiast w latach mokrych i chłodnych łatwo zagniwają i giną szczególnie te posadzone na rabatach.

W uprawie pojemnikowej wystarczy im standardowa ziemia do kwiatów. Ponieważ nie wiemy jakie będzie lato rozluźnijmy ziemię by ta szybko odprowadziła każdy jej nadmiar. Może być to drobna kora, żwir, wermikulit. W deszczowe lato zapewni nam to lepszy wygląd roślin, a w upalne i tak musimy dość często podlewać. Trzeba wiedzieć, że niecierpki o wiele lepiej kwitną w przyciasnych pojemnikach, w większych skupi się na tworzeniu liści i korzeni. Aspekt ten wykorzystujemy po posadzeniu przyniesionej rozsady. Ogrodnicy doprowadzili ją do pierwszych kwiatów, ale my wsadzamy ją w znacznie większy pojemnik jakim jest doniczka czy skrzynka balkonowa. Roślina na pewien czas zaprzestanie tworzenia nowych kwiatów lub bardzo ten proces ograniczy. Nie mamy zatem czego żałować więc uszczyknijmy czubki pędów by zachęcić do krzewienia się. W tym czasie rozrosną się też korzenie i roślina zacznie masowo kwitnąć. Wszystkie te zabiegi są zbyteczne jeśli zamiast rozsady kupiliśmy już ukształtowaną roślinę. By jak najdłużej podtrzymać to masowe kwitnienie po około miesiącu od posadzenia zacznijmy stosować zasilanie najlepiej co drugie podlewanie stosując połowę zalecanej dawki. Stosujmy ten sam nawóz co do innych roślin długo i obficie kwitnących np. do pelargonii, surfinii itp. Pod koniec pierwszego masowego kwitnienia można rośliny przyciąć. Wypuści nowe pędy które znów dość masowo będą kwitły.

Osoby mające chłodne, ale bardzo widne mieszkania informuję, że można ten gatunek spróbować uprawiać w doniczce okrągły rok. Latem trzeba chronić roślinę przed bezpośrednim słońcem chyba że jest to parapet wschodni, natomiast zimą odwrotnie zapewniamy jak najwięcej światła. Przy takiej uprawie nie kwitnie może masowo, ale prawie przez okrągły rok jeśli zapewni się jej temperaturę powyżej 15 0C zimą, dużo światła i nie zaleje się jej. Jednak nie jest to zadanie łatwe, bo każdy z tych czynników z osobna może wpłynąć na niepowodzenie. Latem oczywiście można wystawić na zewnętrzny parapet lub w inne lekko osłonięte miejsce.

Mrozoodporność

Niecierpek Walleriana jest bardzo wrażliwy na temperatury około zera, dlatego na miejsce stałe i do skrzynek wysadzamy go dopiero kiedy mamy pewność, że niebezpieczeństwo przymrozków minęło.

Rozmnażanie

W l g znajduje się 1200-2700 nasion niecierpka czyli są to nasiona bardzo drobne, wielkości mniej więcej maku. Kto musi się samodzielnie zajmować produkcją rozsady powinien nasiona wysiewać w marcu lub na początku kwietnia. W temperaturze 18-22°C kiełkowanie trwa 14-20 dni. Nasiona kiełkują na świetle, dlatego nie należy ich przykrywać po siewie. Z reguły przy takiej drobnicy siewki są bardzo gęsto i już jak pojawią się pierwsze liście właściwe trzeba je pikować. Pikujemy głęboko, po same liścienie. Odmiany zakwitają po około 13 tygodniach od sie­wu.

Sądzę, że najlepszym rozwiązaniem jest jednak kupno rozsady, która nie jest strasznie droga, a odpadają nam wszystkie kłopoty.

Tym którym uda się przezimowanie rośliny w chłodnym(około 10 0C) i naprawdę widnym miejscu, mogą wiosną pobrać sadzonki wierzchołkowe, które dość łatwo się ukorzeniają.

Choroby i szkodniki

W suchych warunkach lata czy mieszkania zagrożeniem może być przędziorek. W trakcie wegetacji w ogrodzie czy na balkonie mszyca i mączlik. Na zimowisku lub przy uprawie w chłodnym i zbyt ciemnym pomieszczeniu może pojawić się szara pleśń.

Uwagi

Nazwa rodzaju pochodzi od łacińskiego słowa „impatiens”, czyli niecierpliwy. Wzięła się sposobu rozsiewania nasion, które charakteryzuje się masowością, szybkością i impetem czyli niecierpliwością.

 

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: