Cynia

©

©Zinnia

 

Opis

Rodzina: Asteraceae – astrowate

Do rodzaju należy około 20 gatunków jednorocznych, bylin i podkrzewów lecz jako jednoroczne w uprawie znalazły zastosowanie dwa gatunki, a bliższe prawdy jest stwierdzenie, że znajdowały się dwa gatunki. W chwili obecnej roślin gatunkowych już zupełnie w ogrodach nie znajdziemy bo zastąpiły je ich odmiany, a w wielu wypadkach odmiany mieszańcowe także międzygatunkowe. Nie należy tego co piszę porównywać z kwiatami jakie najczęściej mamy w swoich ogródkach. Przyczyną jest fakt, że posługując się własnymi nasionami pochodzącymi ze spontanicznego zapylania roślin nie wiemy tak naprawdę co mamy i wiosną wysiewając nie możemy przewidzieć ani wzrostu ani ogólnego wyglądu rośliny bo są to rośliny mieszańcowe, o których się mówi że są ”niewiadomego pochodzenia”. Dla porządku przedstawię te rośliny gatunkowe.

Zinnia angustifolia – cynia wąskolistna. Występuje w Arizonie i Nowym Meksyku (USA). Rośliny mają wysokość 20-40 cm, silnie rozkrzewione łodygi i lancetowate liście. Predestynuje ją to do uprawy pojemnikowej i na skalniakach. Pojedyncze koszyczki kwiatowe o średnicy 4-6 cm, złożone są z brzeżnych kwiatów języczkowatych o barwie pomarańczowożółtej, ułożo­nych dachówkowato i wewnętrznych, brunatnych kwiatów rurkowatych. Kwitnie po około 10 tygodniach od siewu czyli od lipca do października, w sprzyjających warunkach bardzo obficie.

Odmiany różnią się wysokością roślin oraz barwą i stopniem wypełnienia ko­szyczków. Kwiaty języczkowate mogą być żółte, pomarańczowe, czerwone, pur­purowe lub fioletowe, jak również dwubarwne, czyli z inaczej zabarwioną nasadą i wierzchołkiem. Nie wiem dlaczego częściej spotykam rośliny wyższe takie do 40 cm, o pełnych, wielobarwnych koszyczkach, jak

‚Persian Carpet’ który ma półpełne kwiaty o średnicy ok. 5 cm, najczęściej dwukolorowe. W różnych zestawieniach występują kolory: czekola­dowy, kremowy, złoty, kasztanowy, fioletowy i żółty. To dobra odmiana na chłodne i deszczowe lata.

Do odmian niskich w granicach 25 cm należy:

‚Orange Star’ – pomarańczowa.

‚Starbright Mixed’ ma złote, pomarańczo­we i białe, a

‚Crystal White’ – białe kwiaty.

Zinnia elegans – cynia wytworna, jakobinka ozdobna. Pochodzi z Meksyku. Osiąga wysokość 30-100 cm i jest pokryta szorstkimi włoskami. Łodygi widlasto rozgałęzione, a naprzemianlegle, siedzące, sercowato-jajowate lub owalne liście obejmują je nasadami. Koszyczki kwiatowe są duże, średnicy 5-12 cm, osadzone pojedynczo na długich szypułkach. Brzeżne kwiaty języczkowate duże i sztywne, u gatunku purpurowe, a wewnętrzne kwiaty rurkowate – żółte. Kwitnie od lipca do jesieni, po około 12 tygodniach od siewu. Większość odmian należy do tego gatunku i są one najczęściej uprawiane w ogrodach. Z racji faktu że jest to najpowszechniej uprawiany gatunek ma najwięcej odmian. Prace hodowlane zaczęto w XIX w. Wprowadzeniem odmian ‚California Giants’ , którą zresztą uprawia sie do tej pory. Z uwagi na wielość odmian różniących się czasem dość znacznie od siebie wprowadzono kilka podziałów w celu ułatwienia sobie wyboru właściwej odmiany. I tak z uwagi na wysokość mamy odmiany wysokie średnie i karłowe. Z uwagi na budowę koszyczka odmiany kaktusowe, chryzantemowe, daliowe, pomponowe czy pojedyncze. Przy czym musimy pamiętać, że np. kwiaty pomponowe będziemy mieć i wśród wysokich jak i karłowych odmian. Dla przykładu: wśród cynii daliowych, wysokości do 90 cm i średnicy koszyczków 12-15 cm, można wymienić m.in. ‚Dream’ – liliowa, ‚Eldorado – łososioworóżowa, ‚Polar Bearl’ – zielonkawobiała, ‚Purple Prince’ – fioletowa. Z polskich odmian np. ‚Jowita’ – ciemnoczerwona, ‚Kirke’ – żółta i ‚Orys’ – pomarańczowa. Cynie chryzan­temowe są nieco niższe i mają kwiatostany średnicy 10-15 cm. Należą tu odmia­ny ‚Empress’ – jasnołososiowa, ‚Red Man’ – jaskrawoczerwona czy ‚Coral Pink’ – koraloworóżowa. Bardzo piękne są odmiany igiełkowe, czyli kaktusowe – z naj­nowszych odmian heterozyjnych warto wymienić ‚Zenith Colour Mix’ i ‚Burpees Spielarten’ – obie jako mieszanki kwiatów w pastelowych barwach. Wśród od­mian karłowych zwanych też Liliput (wysokość do 45 cm) najbardziej cenne odmiany to ‚Thumbelina’ (do 15 cm); Grupa Gem (40 cm); Grupa Pulcino (25 cm) oraz z odmian heterozyjnych F: Grupa Peter Pan.

Co roku przybywa odmian i grup odmian. Stosunkowo najnowsza to niziutka Grupa ‚Zahara’

Oprócz tych dwóch gatunków i ich odmian na rynku pojawiły się mieszańce między gatunkowe. Dla nich przyjmuje się nazwę Zinnia hybrida. Najpopularniejszy obecnie mieszaniec to wielokolorowa grupa zwana „Profusion”. Jest to mieszaniec między dwoma wymienionymi gatunkami i został wyhodowany w celu poprawy odporności odmian na mączniaka prawdziwego.

Występowanie

Ro­sną w zaroślach twardolistnych i na suchych obszarach trawiastych w Meksy­ku, południowo-zachodniej części USA oraz Ameryce Środkowej i Południowej.

Wysokość

Od 15 do 100 cm.

Termin kwitnienia

Najczęściej zaczynają kwitnąć w końcu czerwca i kwitną do przymrozków.

Kolor kwiatu

Kolory kwiatów obejmują bardzo szeroki zakres od bieli, poprzez zieleń i żółty, do morelowego, a dalej już pomarańczy, łososiowy, różowy i czerwony. Także brąz, szkarłatny, bordowy, fioletowy i lila. Wiele odmian ma kwiaty paski, nakrapiane lub w inny sposób dwukolorowe.

Stanowisko

Rosną dobrze tylko w miejscach słonecznych i ciepłych, nie lubią chłodnych nocy.

Wymagania i pielęgnacja

W tym miejscu trzeba powiedzieć że cynie najlepiej rosną podczas gorącego i suchego lata, natomiast marnieją, gdy panują wilgoć i chłód. Trudno nam przewidzieć jakie będzie lato, ale trzeba wiedzieć że cynia wąskolistna lepiej niż wy­tworna znosi długotrwałe opady deszczu latem.

Z racji swego długotrwałego kwitnięcia wymaga gleb próchnicznych czyli dość zasobnych w składniki pokarmowe, dostatecznie wilgotnych i raczej mających odczyn obojętny w kierunku zasadowego. Nigdy na glebach kwaśnych nie uzyskamy tak spektakularnego kwitnienia.

Te rośliny dobrze znoszą prze­sadzanie nawet w pełni kwitnienia.

Rozmnażanie

Praktycznie jedynym sposobem rozmnażania jest wysiew  nasion, które są dość duże(mniejsze są u cynii wąskolistnej) i zachowują zdolność kiełkowania nawet do 6 lat.

Nasiona wysiewamy na 6 tygodni przed planowanym wysadzeniem czyli pod koniec marca. W temperaturze 20°C kiełkowanie trwa 7-10 dni. Ponieważ  siewki rosną szybko, pikuje się je już gdy mają 2 liście. Po wschodach powinniśmy obniżyć temperaturę do wysokości 12-16°C. Zapobiegnie to wyciąganiu się siewek. Zahartowaną rozsadę powinno wysadzać się na miejsce stałe dość późno, bo pod koniec maja, a nawet na początku czerwca, gdy noce nie są już tak chłodne. W zależności od odmiany rozstawa powinna wynosić od 10 do 20 cm.

By uzyskać bardziej rozkrzewioną roślinę, a tym sposobem więcej kwiatów powinno się usunąć pierwszy główny pąk. Czyniąc tak oprócz ilości kwiatów opóźnimy nieco kwitnienie, ale i wzrost rośliny co w okresie majowych chłodów i braku możliwości wysadzenia rozsady jest sporą korzyścią. Jedynym minusem jest nieco mniejsza średnica kwiatów. Jednak poza hodowcami chodzącymi po ogrodzie z miarką jest ona niezauważalna.

Oczywiście cynie można wysiewać także wprost do gruntu na początku maja, a siewki przerwać. Takie rośliny choć kwitną równie pięknie jak te z rozsady, kwitną zdecydowanie później.

Choroby i szkodniki

Głównym problemem przy uprawie cynii jest mączniak prawdziwy. Niestety nie ma jeszcze odmiany zupełnie odpornej na tą chorobę. Wszyscy, którzy na swoich działkach mają z tą chorobą problem proszę wybrać mieszańca międzygatunkowego. Jest to krzyżówka między cynią wytworną, a wąskolistną o nazwie ‚‚Profusion”. Mniej podatna na mączniaka cynia wąskolistna przekazała danej odmianie ten swój gen odpornościowy. Jeżeli jednak zauważymy początkowe objawy należy oberwać porażone liście i opryskać Amistarem lub Discusem.

Przy niewielkim zakresie proszę wypróbować domowy środek w postaci zmieszania połowy łyżeczki sody oczyszczonej na 2 litry wody i dodać do tego kilka kropel mydła w płynie lub płynu do naczyń.

Zastosowanie

Wysokie odmiany da­ją cenione kwiaty cięte zachowujące świeżość w wazonie do 2 tygodni jednak pamiętajmy by wody było stosunkowo mało bo liście łatwo gniją jeśli mają kontakt z wodą. Średniej wysokości odmiany to typowe rośliny rabatowe. Natomiast niskie odmiany świetnie sprawdzają się w uprawie pojemnikowej, gdzie z powodzeniem zastąpią wiosenne rośliny, które przekwitają już w tym czasie.

Uwagi

Do Europy cynia została przywieziona około 1759 r. Jednak z początku uważano ją za roślinę wręcz brzydką. Jej prawdziwy rozkwit rozpoczął się z podjęciem prac hodowlanych pod koniec XIX w. Pierwsze odmiany ”Dhalia Giant” i ”California Giant” jakie w 1920 roku wprowadziła na rynek firma Bodger seeds Ltd. spowodowały, że cynia wzięła ogrody szturmem.

 Łacińska nazwa rodzaju pochodzi od nazwiska profesora medycyny i botanika Johanna Gottfrieda Zinna żyjącego w XVIII wieku.

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Elegans-liście –http://commons.wikimedia.org/ wiki/File:Zinnia_elegan..

   

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: